Ahmet Candan
Ahmet Candan

Şehit Enver Paşa

07 Ekim 2021
3 dk Okuma
11 ay önce
Şehit Enver Paşa

Çoğumuz onu İttihat ve Terakki'nin önde gelen ismi olarak tanırız. Ancak bu ismin altında önemli ve değerli bir mazi yatmakta. Bundan kısaca bahsetmek isterim.

‘3 Paşalar’ adını verdiğimiz paşalardan biridir. Osmanlı’nın son dönemlerine etki etmiş olan Harbiye Nazırı Enver Paşa için; hain damgasını vurmak oldukça yanlış ve haksızlık olur. Zira kendisi gayet vatansever ve vatanperver bir kimliğe sahipti. Vermiş olduğu yanlış kararlar neticesinde Devlet-i Âli Osmaniye felakete sürüklenmiş, eklenen başka amillerle birlikte ne acı ve hüzün vericidir ki Devlet-i Ali yıkılmıştır.

Osmanlı İmparatorluğu girmiş olduğu birinci dünya harbinden mağlup ayrılınca ittihat ve terakki; hem hükümetten hem de vatan topraklarından firar etmişlerdi. Enver Paşa Rus topraklarına gitmiş, Türk topluluklarının birlik olması için büyük çaba gayret göstermiş büyük mücadeleler göstermiş. Asıl niyeti ortaya çıkınca Türkistan’a gitmiştir.

Burada Ruslara karşı amansız bir mücadele veren Enver Paşa devam etmekte olan Basmacı hareketine lider oldu. Orta Asya’da bir Türk-İslam Birliği kurmak itiyordu. Bunun için Türkleri örgütleme işine girişti. Doğu Türkistan tarihi için oldukça önem taşıyan Enver Paşa bu uğurda pek çok şey vermiştir. Yine bir harekât sonucunda Türkistan topraklarında şehit düştü. Hayatı bir çok mücadele ile geçen şehit paşa Türk tarihinde büyük ve önemli bir yer kaplar. Hayatı bu kadar macera ile geçen pek az diplomat vardır.

Sarıkamış Harekâtı’nın başarısızlığının başlıca sebebi olarak gösterilir kendisi. Harekatın planlanması oldukça iyi olmasına rağmen uygulanmaya geçilme zamanı harekâtı başarısız kılmıştır. Zira zorlu kış şartları olmasaydı yüksekle ihtimalledir ki harekât başarılı olup çok farklı neticeler doğuracaktı. Ancak tarih işin bu kısmına değil hakikatlere bakar.

Birinci dünya harbine ordunun, devletin ve tebaanın bu savaşa olmadığı halde ısrarla girme çabaları...

Verilen bu yanlış kararlar için Enver paşaya hain diyemeyiz. Dememeliyiz. Zira Enver Paşa her ne kadar yanlış kararlar vermiş olsa da neticede şehittir. Abdülhamid Han’ı anlayamamıştır! Hali hazırda kendisi de pişmanlığını dile getirir. Şu sözleri pek meşhurdur; "Bütün yaptıklarımın hesabını vermeye hazırım. Biz Turan yapmak istedik, viran olduk. Bizim en büyük hatamız Sultan Hamid'i anlamamak ve Siyonizm'e alet olmamızdır. Çok acıdır ama gerçek bu kadar basit... Sağ olsa ve tahtta kalsaydı, Trablusgarp'la ilgili, İtalya'ya bazı iktisadi tavizler verirdi ama bizi asla Balkan Savaşına sokmazdı. Sonra... Ne yapar eder bizim bu dünya savaşına girmemize engel olurdu..."

Son denecek veya söylenecek başka söz yoktur, zira kendisi şehit olarak en büyük mertebeye ulaşmıştır.

Yorum Yazın