Dilek Bülbül
Dilek Bülbül

Saraybosna’dan Anadolu’ya: Baş Çarşı Çeşmesi  

01 Kasım 2018
3 dk Okuma
3 yıl önce
Saraybosna’dan Anadolu’ya: Baş Çarşı Çeşmesi  

Bosna Hersek’in başkenti Saraybosna’da yer alan ve “Baş Çarşı Çeşmesi” ismiyle bilinen Osmanlı dönemi eseri olan çeşme 1753’te yapılmıştır. Fatih Sultan Mehmet tarafından Bosna’nın fethedilmesinin ardından yaptırılan 30 çeşmeden biri ve Bosna’daki Osmanlı mimarisinin simge anıtsal eserlerindendir. Çeşme konum olarak direk baş çarşının girişinde bulunmaktadır. Çünkü; bu ahşap çeşmeyi (sebili) zamanla bir çok dükkan ve Osmanlı camisi çevreleyerek baş çarşıyı oluşturmuştur. Gerek turistler gerek halk tarafından sıkça uğranılan bu nokta hemen hemen her zaman kalabalık durumdadır. Burada bulunan bu çeşme (sebil) Vali Hacı Mehmet Paşa tarafından İstanbul’daki çeşmeler örnek alınarak yaptırılmıştır. 1891 yılında ise Çekoslavakyalı Mimar Alexander Vittek tarafından şuan ki yerine taşınmıştır. Çeşmenin kitabesinde: "Bu pek nadir sebil, Saraybosna’da 18. asırda Bosna Valisi iken Mehmet (ya da Muhammed) Paşa tarafından yapılmıştır" ibaresi yazılıdır. Ayrıca, kitabede bir de su duası bulunmaktadır. Su kaynaklarının bolluğundan mıdır bilinmez ama Bosna ve Hersek’in tüm kentlerinde olduğu gibi burada da çeşmeler musluksuzdur ve rivayete göre buradan su içenlerin tekrar Bosna’ya geleceğine inanılır. 
Manevi olarak güçlü bağlarımız olan Bosna Hersekle bu bağı daha da kuvvetlendirmek adına Konya, Bursa ve Balıkesir gibi şehirlerde de bu çeşmenin taklidi yapılmıştır. Kardeş şehir ilişkileri kapsamında orijinali taklit edilerek yapılan bu çeşmelere Bursa’da “Sarayova Kardeşlik Çeşmesi”, Balıkesir’de “Bosna Çeşme”, Konya’da “Baş Çarşı Çeşmesi” adı verilmiştir. 2010 yılında yapımı tamamlanan ve bugün Kültürpark’ta bulunan çeşmenin önünden geçerken Bosna’yı, Srebrenitsa katliamını ve Aliya İzzetbegoviç’i de unutmayalım. Çünkü; tarih mazlumu da yazar zalimi de. Önemli olan bu ikisinin ayrımına varacak anlayışı geliştirmekte. Cümlesine rahmet ola…

Yorum Yazın