Abdurrahim Küçük
Abdurrahim Küçük

Lübnan Çıkmazının İç Yüzü-7

06 Ekim 2020
3 dk Okuma
1 yıl önce
Lübnan Çıkmazının İç Yüzü-7

PARİS TOPLANTISI (1913)

Paris’te okuyan bir grup Arap öğrencinin düzenlediği bu toplantıda Arap cemiyetlerinin yanında iki gurbetçi Amerikan cemiyeti de yer alıyordu. Genelde Lübnan’ın iç bölgesinden olan bazı öğrencilerin isimleri şöyleydi;

Abdullah Gani Arisi, Muhammet Mahsuni, Charles Debbas, Şükrü Ganem, Netra Matran, Cemil Mağluf, Teyfik Fayit, diğer bölgeler de oturanların ise; Nebilsi’den Avni Abdullah, Şamdan, Cemil Merdun Bek, Paris’te toplanan bu öğrenci gurubu; Şam, kahire, Bağdat, Kudüs, Nebilsi ve diğer vilayetlere ve vilayetlerin ileri gelenlerine gönderdikleri bildiride şöyle diyorlardı:

-“Biz Paris de bulunan Arap ulamasıyız, Avrupa’da yayılan Arap âleminin paylaşılma söylentileri bizi kutsal vazifede birleşmeye çağırdı. Sayımız üç yüz civarında. Atalarımızdan kalan toprakları yabancı sömürgesinden kurtarmak, ülkemize halkın istediği bir yönetim getirmek istiyoruz.”

Bu çağrıya kulak verenlerin yanında bunun bir grup genç cahil tarafından yapıldığını da söyleyenler vardı. Peygamber neslinden olduklarını iddia eden ve bu çağrıya itimat etmeyen bu grup, çağrının ulamadan çok vatan adına satılmış şahısların sesi olduğunu ileri sürüyordu. Diğer taraftan Şam müftüsü; Nakıb Eşref, dini liderler, Belediye reisleri ve 50 kadar zavetta bu çağrıya imzayı atanlar arasındaydı.

Paris toplantısından 3 gün önce Abdülhamit Zühreviyle bir röportaj yapan Tan (letemp) Gazete’si, bu toplantının Osmanlı devleti ve İslamiyet açısından değerinin ne olduğunun sorulması üzerine zührevinin cevabı aynen söyle diyordu;

-‘’Osmanlı devleti ile diğer Avrupa devletleri arasındaki son yenilgiler bizi vatanımızın geleceği hakkında önlemler almaya itti. Arap halkı Osmanlı da büyük çoğunluğu teşkil etmektedir.  idarede söz sahibi olmak için bu toplantıyı yapıyoruz.’’ Dini konuda yöneltilen bir soruya ise;

-Toplantının hiçbir dini amaç gütmediğini Müslüman ve Hristiyanların aynı duyguyu taşıyarak bir araya geldiklerini ifade ediyordu.

Arapların istekleri

1-Islahat yapılması

2-İdarede kendilerini de söz hakkı verilmesi

3-Her Arap vilayetine halkın yapısına göre özerklik tanınması.

İstek listesi, Fransa’nın dışişleri bakanına toplantının tarafları Zührevi ve yanında bulunan bir heyet tarafından sunulurken, ikinci bir liste de Fransa’da bulunun Osmanlı büyükelçiliğine takdim ediliyordu. Lübnan’dan bir heyet ise isteklerini dile getirmek için Paris toplantısı adına İstanbul’a gönderildi. Bunlar Abdurrahman Paşa, Yusuf Muhammet Fevzi Paşa, Şeyh Esad Sağırı, Emin Efendi, Şekip Arslan idi.

İstanbul’da Sultan Reşat, Yusuf İzzettin Egendi ve Sadrazam Sait Halim Paşa tarafından kabul edildiler. Arap Halkının Osmanlıya bağlılığını dile getiren Sultan Reşat, İsteklerinin yerine getirileceğini söyledi. Fakat bu isteklerin arkasında batılı güçlerin olduğunu ileri süren ulemayla başlayan tartışmalar sonuçlanmadan 1. Dünya Savaşı çıktı.                                                                                        

Gelecek yazımız bölgenin dış güçlerle ilişkisi ve Osmanlı’nın sonu hakkında olacaktır.

Yorum Yazın