Mevlüt KARABAYIR

Gerekçeli İstifaya Tazminat

15 Temmuz 2013
3 dk Okuma
9 yıl önce
Gerekçeli İstifaya Tazminat

Çalışma hayatında çokça gündeme gelen sorunların başında, işçi ücretleri ve kıdem tazminatlarının olduğu bilinmektedir. İşverenler tarafından ücretin, psikolojik bir yıldırma (mobbing) aracı olarak kullanıldığına gerek yazılı ve gerek görsel medyada şahit olursunuz.
Faaliyetine son vermek, işyerini devretmek veya iş değişikliği düşünen işverenler; kıdem tazminatı ödeme yükümlülüğünden kendisini kurtarmak amacı ile farklı yollara başvurmaktadır. Bu dönem içerisinde istifa ederek ayrılmaları yönünde çalışanları istifaya zorlar. Baskı unsuru olarak aylarca işçi ücretleri ödenmez, çalışanlar asıl işinin dışında farklı alanlarda görevlendirilir. İşçi üzerinde bezdirme ve usandırma politikaları, istifa edene kadar ısrarla uygulanmaya devam eder. Çalışanlar ise, kıdeminden doğan haklarının zayi olmaması için istifa etmek yerine baskılara boyun eğer ve işveren tarafından çıkışının verilmesini bekler. Bu arada başka işletmelerden iş teklifleri alsa bile, baskı altında çalışmaya devam ederek en kıymetli değeri olan sağlığını ciddi şekilde tehlikeye attığı görülür. Buna benzer olaylara karşı, işçiyi korumak amacı ile gerek 6098 sayılı borçlar kanunu ve 4857 sayılı iş kanununda önemli düzenlemeler yapılmıştır.
Aksine âdet olmadıkça, işçiye ücreti her ayın sonunda ödenir. Ancak, hizmet sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle daha kısa ödeme süreleri belirlenebilir. İşveren, işçiye zorunlu ihtiyacının ortaya çıkması hâlinde ve hakkaniyet gereği ödeyebilecek durumda ise, hizmetiyle orantılı olarak avans vermekle yükümlüdür.” (B.K madde 406)
İşverenler; İşçilerinin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakını özel olarak açılan banka hesapları dışında ödeyemezler. Her ödeme döneminde, işçiye hesap pusulası verilir. İşveren, işçiden olan alacağı ile ücret borcunu; işçinin rızası olmadıkça takas edemez. Ancak, işçinin kasten sebebiyet verdiği yargı kararıyla sabit bir zarardan doğan alacaklar, ücretin haczedilebilir kısmı kadar takas edilebilir. Ücretin işveren lehine kullanılacağına ilişkin anlaşmalar geçersizdir. (B.K madde 407)
4857 sayılı iş kanununun 24. Maddesi ise;
“İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı başlığı” altında şu şekilde düzenlenmiştir.
Süresi belirli olsun veya olmasın, aşağıda yazılı hallerde sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin iş sözleşmesini işçi haklı gerekçeye dayanarak feshedebilir:
I. Sağlık sebepleri:
a.İş sözleşmesinin konusu olan işin yapılması; işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olursa.
b.İşçinin sürekli olarak yakından ve doğrudan buluşup görüştüğü işveren yahut başka bir işçi bulaşıcı veya işçinin işi ile bağdaşmayan bir hastalığa tutulursa.
II. Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri:
a.İşveren iş sözleşmesi yapıldığı sırada bu sözleşmenin esaslı noktalarından biri hakkında yanlış vasıflar veya şartlar göstermek yahut gerçeğe uygun olmayan bilgiler vermek veya sözler söylemek suretiyle işçiyi yanıltırsa.
b.İşveren işçinin veya ailesi üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak şekilde sözler söyler, davranışlarda bulunursa veya işçiye cinsel tacizde bulunursa.
c.İşveren işçiye veya ailesi üyelerinden birine karşı sataşmada bulunur veya gözdağı verirse yahut işçiyi veya ailesi üyelerinden birini kanuna karşı davranışa özendirir, kışkırtır, sürükler yahut işçiye ve ailesi üyelerinden birine karşı hapsi gerektiren bir suç işlerse yahut işçi hakkında şeref ve haysiyet kırıcı asılsız ağır isnat veya ithamlarda bulunursa.
d.İşçinin diğer bir işçi veya üçüncü kişiler tarafından işyerinde cinsel tacize uğraması ve bu durumu işverene bildirmesine rağmen gerekli önlemler alınmazsa.
e.İşveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse,
f.Ücretin parça başına veya iş tutarı üzerinden ödenmesi kararlaştırılıp da işveren tarafından işçiye yapabileceği sayı ve tutardan az iş verildiği hallerde, aradaki ücret farkı zaman esasına göre ödenerek işçinin eksik aldığı ücret karşılanmazsa yahut çalışma şartları uygulanmazsa.
III. Zorlayıcı sebepler:
a.İşçinin çalıştığı işyerinde bir haftadan fazla süre ile işin durmasını gerektirecek zorlayıcı sebepler ortaya çıkarsa;
İşçi haklı gerekçeye dayalı istifa ederek kıdem tazminatı dâhil tüm alacaklarını işverenden talep eder.

 

Yorum Yazın