Mevlüt KARABAYIR

Doğumdan kaynaklanan özel izinler

17 Haziran 2013
3 dk Okuma
9 yıl önce
Doğumdan kaynaklanan özel izinler

Çalışma hayatında, kadınlara özgü düzenlemelerin başında, hamilelik döneminde ve doğumdan sonraki kullanacakları izinler gelmektedir.
4857 sayılı İş Yasası’nın 74. maddesine göre; Kadın işçilere doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam on altı haftalık doğum izni verilir. Bu süreler içinde, kadın işçi çalıştırılamaz. Çoğul gebelik halinde ise; doğumdan önce çalıştırılmayacak sekiz haftalık süreye iki hafta izin süresi daha eklenir. Gebe işçinin sağlık durumu uygun olduğu takdirde, doktorun onayı ile kadın işçi isterse doğumdan önceki üç haftaya kadar işyerinde çalışabilir. Bu durumda kadın işçinin çalıştığı süreler, doğum sonrası kullanılacak rapor sürelerine eklenir. Ayrıca kadın işçinin erken doğum yapması halinde ise yine, doğumdan önce kullanamadığı çalıştırılmayacak sürelere ilişkin izin süresi, doğum sonrası rapor sürelerine eklenir.
Doğum öncesi ve sonrasında kullanılacak izin sürelerinin tespiti: Gebeliğin durumu, yapılan işin niteliği, gebe çalışanın fiziksel hali değerlendirilerek doktorun sağlık raporu ile belirlenir ve bu raporlar esas alınarak izin kullandırılır. İşverenler, doktor raporları doğrultusunda kullanılan gebelik izin sürelerine ait her hangi bir ücret ödemesinde bulunmaz. Bu döneme ait ücretler Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ödenir.
Sosyal Güvenlik Kurumu’nun 2011/50 sayılı Genelgesi’ne göre; Doğum yapacak çalışanın, geçici iş göremezlik ödeneği kapsamında doğum izninden yararlanabilmesi için:

İstirahatin başladığı tarihte sigortalılık niteliğinin devam ediyor olması,
Doğumdan önceki 1 yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta priminin bildirilmiş olması,
Bu süre içinde işyerinde çalışmamış olması şartları aranır.
Gebelik dönemine ait istirahat süresi içinde herhangi bir sebeple iş sözleşmesi sona ermiş olsa dahi, çalışan; Doğum öncesi ve doğum sonrası geçici iş göremezlik ödeneğinden faydalanır ve bu sürelere ait ücreti, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ödenir.
Doğum yapmış bulunan kadın işçilere, bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için, günde toplam 1.5 saat süt emzirme izni verilir. Bu sürenin hangi saatler arasında ve kaça bölünerek kullanılacağını işçi ve işveren karşılıklı anlaşarak belirler. Bu süre günlük çalışma süresinden sayılır ve ücreti çalışana tam olarak ödenir.
Kadın sigortalı;
Çalışmakta olduğu işyerindeki çalışan sayısı 30 ve üzerinde ise,
Belirsiz süreli iş sözleşmesine dayalı çalışıyor ise,
Çalışma kıdem süresi 6 ay ve üzerinde ise,
İş güvencesi kapsamı içerisindedir. İşveren işçiyi doğum yapmasından dolayı veya gebe kalmasından dolayı işten çıkarmış ise, iş güvencesi hakkını kullanarak bir ay içerisinde işe iade davası açabilir.
Bu dava sonucunda, mahkeme tarafından çalışanın işe iadesi kararı verilirse, boşta kalınan süreden 4 aylık ücreti çalışılmış gibi; SGK primleri ve tüm işçilik haklarının geriye dönük ödenmesi söz konusu olacaktır. Mahkeme tarafından verilen işe iade kararına işverenin uymaması durumunda da, en çok 8 aylık haksız fesih tazminatı ve boşta geçen 4 aylık süreye ait ücreti ile birlikte toplamda 12 aylık ücret işveren tarafından iş güvencesi kapsamında çalışana ödenir.
30 kişinin altında istihdamı olan işyeri çalışanları veya çalışma kıdem süresi 6 aydan az olanlar; iş Kanunu’nun 5. maddesine göre haksız fesih tazminatı davası açabilirler.

Doğum öncesi ve sonrası ücretli gebelik izinlerinin tamamını kullanan işçi isterse, işverenden ayrıca atı aylık ücretsiz izin talep edebilir. İşverenlerimiz genellikle iş yoğunluğu veya organizasyona dayalı çeşitli nedenlerle bu izni kadın işçiye vermekten imtina etmektedirler. İşveren altı aylık ücretsiz izni vermediği takdirde; işçinin tek taraflı sözleşmeyi fesih hakkı doğarken yasal tazminat hakkını da işverenden talep eder.

Yorum Yazın