Mevlüt KARABAYIR

Çalışma Hayatımıza Dair

10 Haziran 2013
3 dk Okuma
9 yıl önce
Çalışma Hayatımıza Dair

4857 sayılı iş yasası; çalışma hayatına kazandırdığı esnek çalışma modelleri ileçalışanlara ve işverenlere önemli kazanımlar sağlamıştır. Fakat bu düzenlemenin sahadaki uygulamalarına bakıldığı zaman esasına uygun kullanılmadıkları,buna bağlı olarak ta özellikle çalışanlarda bazı sıkıntıların ortaya çıktığı görülmektedir. Esnek çalışma modellerini önce sizlere tanıtmaya çalışacağım, sonra da sahadaki yanlış uygulamaları dile getirmeye çalışacağım. Çalışma şartlarını farklı şekilde düzenleyen konu başlıkları, üç ayrı düzenlemeyi içermektedir.

•Denkleştirme sistemi
•Serbest zaman
•Telafi çalışması

1-DENKLEŞTİRME SİSTEMİ:

Eğer işlerimiz ara dönemlerde artıp sonra azalıyorsa, denkleştirme esasına göre çalışmayı çok rahat uygulayabiliriz.Denkleştirme esasına göre yapılan çalışmanın işverenlere getirdiği avantaj; çalışanları işlerin yoğun olduğu zamanda fazla çalıştırıp, yoğunluğun az olduğu dönemlerde az çalıştırarak fazla mesaiyi ortadan kaldırmasıdır. Böylece işçilik maliyetleri artmamış olur. Haftalık çalışma süresi bazı dönemlerde iş yoğunluğu sebebi ile artsa bile, sonraki haftalarda daha az çalışma yaptırılarak haftalık çalışma sürelerinin ortalamada kırk beş saati aşmamasıdır. Örneğin bu hafta içinde aniden müşterilerinizden yüklü miktarda sipariş geldi. Siparişlerin yetişmesi için çalışanların bir hafta yoğun bir şekilde çalışması gerekmektedir
Yasa; bu uygulamayı gerçekleştiren tarafların (işçi-işveren) yazılı şekilde önceden anlaşma şartını koymuştur. Yani denkleştirme tek taraflı bir şekilde işverenin işçilere dayatabileceği bir çalışma şekli değildir. Denkleştirme dönemi ve çalışma saatleri önceden belirlenir ve uygulanır.
Denkleştirme esasına göre yapılan çalışmada unutulmaması gereken noktalar, iki aylık süre içinde haftalık çalışma süresinin ortalamada kırk beş saate göre düzenlenmesidir.

Bu sistemin uygulanmasında sıkça görülen hata: ‘’Önceleri yapılmış olan normal fazla çalışmalar her hangi bir planlamaya dayanmadığı ve çalışana önceden bildirim yapılmadığı halde fazla mesai ödemek yerine bir şekilde denkleştirme sisteminin uygulanmaya çalışılmasıdır.’’

TELAFİ ÇALIŞMASI:

Telafi çalışması, kaynağını oluşturan zorunlu nedenin ortadan kalkması ve işyerinin normal çalışma dönemine başlamasını takip eden 2 ay içerisinde yaptırılır. Telafi çalışması, günlük en çok çalışma süresi olan 11 saati aşmamak koşulu ile günde 3 saatten fazla olamaz. Telafi çalışması, tatil günlerinde yaptırılamaz. Telafi çalışmasını gerektiren durumlar:

•Zorunlu nedenlerle işyerinde çalışmanın durması,
•Ulusal bayram ve genel tatillerden önce veya sonra işyerinin tatil edilmesi,
•İşyerinde, normal çalışma sürelerinin önemli ölçüde altında çalışılması veya işyerinin tamamen zorunlu olarak tatil edilmesi,
•İş Kanunu, iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleri ile öngörülen yasal izinler dışında,işçinin kendi talebi üzereizin verilmesi.

Şeklinde sayabiliriz. İşçinin çalışmadığı bu sürelerin karşılığında işçiye yaptırılacak çalışmalar, telafi çalışması olarak kabul edilir.
İşveren, telafi çalışmasının nedenini ve ne zaman başlanacağını çalışanlara duyurması gerekmektedir.

SERBEST ZAMAN:

4857 sayılı İş Kanununda getirilen en önemli yeniliklerden biri de, fazla saatlerle veya fazla sürelerle çalışma yapan işçiye, ücret yerine serbest zaman kullanma hakkının tanınmasıdır.

•Fazla Çalışma: İş Kanununda yazılı koşullar çerçevesinde haftalık 45 saati aşan çalışmalardır.
•Fazla Sürelerle Çalışma: Haftalık çalışma süresinin sözleşmelerle 45 saatin altında belirlendiği durumlarda bu çalışma süresini aşan ve 45 saate kadar yapılan

çalışmalardır.
Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan işçi isterse, bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, altı ay içinde serbest zaman olarak kullanabilme hakkı söz konusudur. Çalışan işçi talep etmediği sürece, İşveren kendi kararı ile izin kullandırma yoluna gidemez. En çok yapılan hatalardan birisi de serbest zaman karşılığı olarak izinlerin eksik kullandırılmasıdır.

Her 1 saat fazla çalışma için, 1 saat 30 dakika,

Her 1 saat fazla süreli çalışmada ise, 1 saat 15 dakika olarak serbest zaman kullandırılacaktır.
 

Yorum Yazın